Solinka to dawna wieś leżąca pomiędzy masywem Hyrlatej (Hyrlata - 1103 m n.p.m, Rosocha - 1084 m n.p.m, Berdo - 1041 m n.p.m) a grzbietem granicznym, w dolinie rzeki Solinka - trzeciej pod względem długości (45 km) rzeki w Bieszczadach. Źródła Solinki znajdują się na południowych stokach Hyrlatej, oraz na północnych stokach Strybu (pasmo graniczne).

Lokacja i pochodzenie nazwy

Solinka została lokowana w XVI wieku w dobrach królewskich na tzw. surowym korzeniu, czyli w miejscu dotychczas niezagospodarowanym. Potem była wielokrotnie niszczona, m.in. przez tołhajów oraz oddziały Rakoczego. Po II wojnie została zniszczona i wysiedlona, obecnie na Solinkę składają się cztery zabudowania - w tym leśniczówka.

Nazwa miejscowości wywodzi się od solanki, a dokładnie potoku Solyanka (Solinka), którym spływała rozpuszczona sól kamienna. Miało to miejsce za czasów Piotra Zborowskiego, starosty sanockiego, jednak wieś miała wówczas zaledwie dwóch kmieci i kniazia.

Jak podaje Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego (XIX w.), przyczyną słabego zaludnienia była "wielość niedźwiedzi i szkody przez nie wyrządzane". Tereny te do dziś uchodzą za "niedźwiedziowate", gdzie spotkanie z drapieżnikiem jest wysoce prawdopodobne.

Burzliwa historia własności

W roku 1616 w Solince uprawiano ponad 24 łany, ale kolejne najazdy – wojsk Rakoczego i band tołhajów węgierskich – hamowały rozwój. Po najeździe Rakoczego w 1665 r. pozostał tu zaledwie jeden łan uprawny. Dopiero sto lat później, pod koniec XVIII wieku, ilość uprawianych łanów zbliżyła się do 30.

Ziemie starostwa sanockiego, na którego terenie znajdowała się Solinka, na początku XIX w. przeszły na własność rządu austriackiego. Do Solinki przyłączono wówczas sąsiednie Roztoki Górne. Wkrótce tereny te sprzedano w ręce prywatne:

• 1830: Filip Reisenbach
• Następnie: pięciu kolejnych właścicieli
• 1895 - 1939: Rodzina Rappaport (grunty o powierzchni 3100 ha)

Kultura i etnografia: Łemkowie czy Bojkowie?

Solinka była wsią łemkowską. Mieszkańcy posługiwali się gwarą łemkowską i pielęgnowali swoje tradycje. Wieś ta, wraz z Żubraczem, często wymieniana jest jako wschodnia granica Łemkowszczyzny (wg prof. Romana Reinfussa). Mieszkańcy Solinki ludność na wschód od Cisnej nazywali "Jachwakami" (Bojkowie). Cisna stanowiła strefę przejściową, gdzie kultury przenikały się wzajemnie.

Życie codzienne w latach 30. XX wieku

W roku 1936 miejscowa nauczycielka sporządziła kwestionariusz środowiskowy dla Inspektoratu Szkolnego w Sanoku.

Choć opinia jest subiektywna i nacechowana uprzedzeniami, daje obraz trudnych warunków życia.

Nauczycielka zarzucała mieszkańcom:

• Gnuśność i niechęć do pracy (chyba że przymusowej).
• Nieznajomość podstawowych warzyw (cebula, czosnek, buraki). Dieta opierała się na ziemniakach, kapuście, mące owsianej i brukwi.
• Brak higieny (nieużywanie mydła, sporadyczne mycie).
• Fatalne warunki sanitarne (wszy, pluskwy, brak wietrzenia izb).
• Wiarę w czary, zabobony i leczenie domowymi sposobami (brak zaufania do lekarzy).
• Brak poczucia narodowego i niską pobożność (analfabetyzm).

II Wojna Światowa i wysiedlenia

We wrześniu 1939 przez Solinkę przedostawali się na Węgry żołnierze z rozbitych polskich oddziałów. Po upadku II Rzeczypospolitej mieszkańcy urządzili "symboliczny pogrzeb Polski", wieszając na drzewach portrety polskich dostojników i zakopując godło – działanie często inspirowane przez nacjonalistycznych działaczy.

W roku 1944, po przejściu frontu, rozpoczęły się wywózki. W latach 1945–1946 wysiedlono 286 mieszkańców, a pozostałych 169 w ramach akcji "Wisła" w 1947 roku. Zabudowania, w tym cerkiew, rozebrano lub spalono. Po świątyni pozostała podmurówka i cmentarz.

Więcej na temat cmentarza i cerkwi: Cmentarz w Solince

Turystyka i czasy współczesne

Ponowne "zasiedlenie" Solinki nastąpiło końcem lat 50. XX wieku (budowa leśniczówki). Dziś to oaza spokoju, idealna dla turystów szukających ciszy.

Jak dostać się do Solinki?

• Pieszo lub rowerem z Żubraczego (droga asfaltowa).
• Od strony Roztok Górnych i Balnicy.
• W sezonie: Bieszczadzką Kolejką Leśną z Majdanu.
• Ścieżką przyrodniczą Solinka - Udava (od 2010 r.).

Więcej o trasach:
Do Solinki z Żubraczego