Położenie i charakter miejscowości

Terka położona jest nad Solinką, przy drodze Dołżyca k. Cisnej - Bukowiec, u podnóży Tołsty (749 m n.p.m.) i Połomy (776 m n.p.m.). Obecnie to wieś o rolniczym i wypoczynkowym charakterze.  Powstaje tu coraz więcej pensjonatów i domków wypoczynkowych oferujących noclegi.

Historia Terki

Jest jedną z najstarszych wsi założonych przez ród Balów z Hoczwi. Lokowana była na prawie  wołoskim przed 1463 r. jako "Tharnka", czyli tarnina. Rok 1489 przynosi także wzmiankę, iż  na położonym w okolicy wzgórzu noszącym do dziś nazwę Monaster (565 m n.p.m) w XV - XVIIIw.  istniał prawosławny klasztor Bazylianów.

W roku 1780 klasztoru już nie było, natomiast jeszcze w okresie międzywojennym stała w  jego miejscu murowana kapliczka. Terka miała wówczas drewnianą, wybudowaną kosztem  miejscowych parochów w roku 1771 lub 1781, trójdzielną cerkiew pw. św. Proroka Ilii  nakrytą trzema ośmiopolowymi kopułami - jedną z najpiękniejszych w Bieszczadach. Natomiast  pierwsza wzmiankowana cerkiew w tej wsi stała na terenie monasteru.

Na miejscu cerkwi drewnianej w 1911 roku wzniesiono murowaną cerkiew parafialną, która  spłonęła po trzech latach - w roku 1914. Odnowiona została w 1922, ostatecznie rozebrano ją  w latach 50 XX w. Zachowała się czytelna podmurówka oraz murowana dzwonnica parawanowa,  dwuarkadowa z XIX w. Jeden z dzwonów zawieszony jest obecnie na przykościelnej dzwonnicy.

Liczba wiernych wynosiła: w roku 1890 - 248, w 1918 - 468 a w roku 1938 - 506.

W 1848r. odbył się tutaj uroczysty "pogrzeb" pańszczyzny, polegajacy na zakopaniu księgi  powinności wobec dworu przed zagrodą gospodarza, na którego przypadła kolej odrabiania  pańszczyzny w dniu jej zniesienia. Miejsce to upamiętniono krzyżem, który zachował się do dzisiaj.

Dwaj mieszkańcy Terki zostali odnotowani jako uczestnicy powstania styczniowego roku 1863. Feliks Suchodolski -  weteran powstania, z zawodu inżynier. Po roku 1864 skonfiskowano mu majątek w zaborze rosyjskim. Pochowany prawdopodobnie  w kaplicy grobowej Krajewskich obok dawnej cerkwi. Drugim był Zygmunt Suchodolski (Augustyn, 1999).

W 1880r. wieś liczyła 55 domów i 365 mieszkańców, a posiadłość dworska była własnością  Walerii Polman-Daniłowicz. W 1900r. był tu czynny urząd pocztowy, a liczba mieszkańców  wzrosła do 425. Po 10 latach w 1910r. było już w terce 495 mieszkańców, a jako  współwłaściciel wsi występuje Z. Wesołowski.

Słownik geograficzny z końca XIXw., wymienia Terkę jako (sic): "wś. pow. liski, na praw. brzegu Solinki,  wzn. 464 mt npm, w obszernej kotlinie, otoczonej od płn. górą lesistą Tołsta (748 mt), od zachodu  działem wód Sanu i Solinki (wzn. 625 mt), a od płd. górami lesistemi, sięgającymi na obszarze  T. do 765 mt. Graniczy na wschód ze Studennem. Wś. liczy 55 dm. i 365 mk. (312 gr.-kat., 37 rz.-kat. i  16 izr. Posiada parafię gr.kat. (dekanat baligrodzki) z cerkwią drewnianą, wybudowaną w roku 1781 kosztem  miejscowych parochów. Pos. więk. (Waleryana Polmana) wynosi 106 mr. roli, 26 mr. łąk, 8 mr. ogrodu, 23 mr.  pastw., 328 mr. lasu, razem 492 mr; pos. mn. 498 mr. roli, 100 mr. łąk, 99 mr. pastw. i 6 mr. lasu. Uposażenie  parafii składa się z 41 mr. roli i 55 złr dochodu stałego. Rząd dopłaca z funduszu religijnego 225 złr."

Po I wojnie światowej, walkach polsko-ukraińskich 1919 r. i wojnie bolszewickiej w 1921 r.  wieś posiadała 77 domów i 460 mieszkańców. Ta liczba zabudowań utrzymała się aż do 1937 r.  W latach 1930 - 1932 wybudowano tutaj kościół filialny pw. Matki Boskiej Szkaplerznej z  uwagi na konflikt wyznaniowy podsycany przez miejscowego parocha. Kościół ten jako jedyny  na terenie parafii Wołkowyja przetrwał II wojne światową i stoi do dziś. Obok wzniesiono nowy, większy  kościół, który konsekrowano w roku 2010 pod tym samym wezwaniem.

Z przeszłością Terki wiążę się tragiczny i długo ukrywany epizod. 9 lipca 1946 r. sotnia  UPA uprowadziła i zamordowała trzech polskich mieszkańców wsi. W odwecie jednostka WOP  stacjonująca w Wołkowyi spaliła żywcem 33 mieszkańców wsi obrzucając granatami dom (pod  Berdyciem), w którym zgromadzono zakładników. Symboliczna mogiła pomordowanych, znajdująca  się na cmentarzu w pobliżu podmurówki po zburzonej na początku lat pięćdziesiątych cerkwi,  upamiętnia to wydarzenie. Więcej na ten temat: Zbrodnie Wojska Polskiego na osobach cywilnych - mord w Terce

W 1947 r. wysiedlono kilka rodzin w okolice Stargardu  Szczecińskiego. W 1970 r. Terka liczyła 152 mieszkańców, w roku 1978 - 172, w 1988 - 189, w  2001r. - 188. Jest to o połowę mniej niż w roku 1900.

Do dziś we wsi przetrwało kilkanaście drewnianych chałup. Jest to jedna z tych nielicznych  miejscowości w wyższej części Bieszczadów, które w jakimś stopniu zachowały dawny rolniczy  charakter. Przy moście na Solince żeliwny słupek (reper) z godłem Rzeczpospolitej Polskiej i datą  1927, służący kiedyś jako geodezyjny punkt wysokości do pomiaru poziomu wody. Charakterystyczny drewniany most przez Solinkę, rozebrany został w roku 2018 i zastąpiony nowym.

Przy wyjeździe z Terki w stronę Bukowca dwie dośc popularne smażalnie ryb "Pod Tołstą".  Z miejscowości prowadzi szlak zielony przez przełęcz Szczycisko, Żołobinę, Bukowinę i  Siwarną do krzyżówki ze szlakiem czarnym z Jaworca (bacówka PTTK). Przedłużeniem tym można  zejść do schroniska lub przez  Krysową i Wysokie Berdo dojść na przełęcz Orłowicza, lub z Jaworca przez przełęcz Szczycisko.  Z Terki łatwo również dojść na tereny dawnej wsi Studenne - opis tej trasy: Z Terki na Studenne. W roku 2016  wyznakowano ścieżkę spacerową wokół Terki - znaki czerwone.

Zobacz także:

Galeria zdjęć Terki - zdjęcia miejscowości
Terka - noclegi