...Twoje Bieszczady - serwis dla wszystkich którym Bieszczady w duszy grają...

Bieszczady





Polecamy:

Brak obsługi Adobe Flash.
Czadzie Sioło
Brak obsługi Adobe Flash. Zainstaluj odpowiednią wtyczkę.
Gęsi Zakręt
Brak obsługi Adobe Flash. Zainstaluj odpowiednią wtyczkę.
Brak obsługi Adobe Flash. Zainstaluj odpowiednią wtyczkę.
Brak obsługi Adobe Flash. Zainstaluj odpowiednią wtyczkę.
Domki nad Soliną
Raj Helmuta
Bieszczadzka kryjówka
Domek Skowronek
Tanie apartamenty
Brak obsługi Adobe Flash. Zainstaluj odpowiednią wtyczkę.
Dom na Skale


» Miejscowości «

Baligród i okolice
Bóbrka
Buk k.Terki
Bystre k.Czarnej
Cisna i okolice
Czarna i okolice
Daszówka
Duszatyn
Dwernik i Dwerniczek
Glinne
Jankowce
Kalnica k.Baligrodu
Komańcza i okolice
- Mogiła - legenda
- drewniany kościółek
- klasztor Nazaretanek
Lutowiska
Łupków
Mików
Muczne
Myczkowce
Nasiczne
Olszanica
Orelec
Prełuki
Rajskie
Roztoki Górne
Rzepedź
Sękowiec i okolice
Serednie Małe
Smolnik nad Osławą
Solinka
Solina i okolice
- bieszczadzkie zapory
- tajemnica zatoki
Stefkowa
Terka
Uherce Mineralne
Ustianowa
Ustrzyki Górne
Wetlina
Wola Matiaszowa
Wola Michowa
Wołosate
Zatwarnica
Zwierzyń

» Dawne wsie «

Balnica
Beniowa
Bereźnica Niżna
Bukowiec
Caryńskie
Choceń
Dydiowa
Dźwiniacz Górny
Hulskie
Huczwice
Jawornik
Jaworzec
Kamionki
Krywe
Łokieć
Łopienka
- rys historyczny Łopienki
- Chrystus Bieszczadzki
Łuh
Rabe k.Baligrodu
Rosolin
Ruskie
Sianki
Skorodne
Sokoliki
Sokołowa Wola
Studenne
Tarnawa Niżna i Wyżna
Tworylne
- Tworylczyk
Tyskowa
Zawój
Zubeńsko
Żurawin

» Warto zobaczyć | Pomnik tołhaja

Pomnik tołhaja - bieszczadzkiego zbójnika - w Orelcu

W sierpniu 2009 roku w Orelcu stanął pierwszy w Bieszczadach pomnik bieszczadzkiego zbójnika. Drewniana rzeźba tołhaja stoi przy drodze głównej, naprzeciw drogi prowadzącej do dawnej cerkwi. Wykonał ją Adam Przybysz z Sanoka (znany m.in. z rzeźby wojaka Szwejka w Sanoku), natomiast pomysłodawcą był Janusz Demkowicz, lider zespołu "Tołhaje", gospodarz Zagrody Magija w Orelcu.

Tołhaj w Orelcu Tołhaj w Orelcu
foto: P. Szechyński

Projekt Janusza Demkowicza zrealizowało Stowarzyszenie Orelec we współpracy z Urzędem Gminy Olszanica, Kołem Gospodyń Wiejskich i Ochotniczą Strażą Pożarną w Orelcu. Stowarzyszenie opracowało wniosek "Tołhaj motorem rozwoju turystyki we wsi", który otrzymał dofinansowanie z programu "Razem możemy więcej" Europejskiej Fundacji Rozwoju Wsi. Stojący dziś w centrum Orelca pomnik daje mieszkańcom nadzieję na większe zainteresowanie tą okolicą przez turystów. Obok umieszczono prowizoryczne dyby, które mogą stanowić ciekawą pamiątkę z pobytu w postaci fotografii.

Jak mówi Stanisław Orłowski, przewodnik beskidzki z Orelca, autor książki "Tołhaje czyli zbóje w Bieszczadach" - bieszczadzcy zbójnicy zwani byli w okresie staropolskim (1340-1772r.) różnie. Nazywano ich beskidnikami, tołhajami, opryszkami, zbójcami, spisakami, hultajami a także ludźmi swawolnymi. Określenie "tołhaje" przypisywane było zbójnikom mieszkającym w wioskach położonych na południowych stokach Karpat, czyli w tamtym czasie na Węgrzech i dokonującym rabunków po polskiej stronie granicznego Beskidu.

Karpaccy zbójnicy (polscy beskidnicy i węgierscy tołhaje) byli wówczas prawdziwym postrachem dla mieszkańców Bieszczadów, szlachty oraz kupców podróżujących tutejszymi szlakami komunikacyjnymi ze swymi towarami. Zbójnicy, mieszkający we wsiach położonych po obu stronach Karpat żyli z rabunku i uprawiali swój zbójecki proceder przez ponad 450 lat (początek XIV do połowy XIXw.).

Tołhaj, dyby w Orelcu Pamiątkowe zdjęcie w dybach
foto: P. Szechyński

Monarchowie Polski i Węgier współdziałali w zwalczaniu zbójeckich band powołując w tym celu straż zbrojną pogranicza, którą stanowiły oddziały harników i smolaków. W roku 1611 Sejm Walny nałożył na starostów, szlachtę, mieszczan i ludność wiejską obowiązek gromadnego ścigania zbójników. Zbójów, których udało się ująć, właściciele dóbr ziemskich przekazywali do grodu sanockiego celem osądzenia i wymierzenia im kary za rozbój.

W kwietniu 1636 roku, mieszana banda polsko-węgierska złożona z poddanych Jana Drugetha z Humennego i okolicznych beskidników, napadła na dwór. Gromada złapała i uwięziła "tołhaja". Miejscowe podanie głosi, że gdy ujęty zbójnik ze skruchą spojrzał w stronę kościoła dokonał się cud. Kute, żelazne kraty wygięły się dając mu wolność. Widząc jego przemianę miejscowi chłopi przyjęli go za swego.

Inna z legend mówi, iż tołhaje upodobali sobie Orelec, gdyż mieszkały tu najpiękniejsze panny w okolicy. Zbójnicy brali je w niewolę, aż wreszcie mieszkańcy wsi mieli tego dość i przygotowali na zbójów zasadzkę. W czasie walki jeden z tołhajów wpadł w ich ręce. Gdy jego kompani uciekli zbójnika osadzono w żelaznej klatce i wystawiono na publiczne pośmiewisko. Skruszyło to serce jego niedoszłej branki. Jej miłość tak odmieniła zbójnika, że wyznał skruchę. Tołhaj poślubił mieszkankę Orelca a jego potomkowie do dzisiaj mieszkają w tej wsi, żyjąc już jednak cnotliwie.

Na podstawie informacji umieszczonych na tablicy nieopodal pomnika oraz własnych.

» Praktyczne «

Kamera w Czaszynie

Noclegi
Schroniska
Schroniska PTSM
Bazy namiotowe i chatki
Harcerskie bazy i hoteliki

Mapa Bieszczady - wersja online
Mapy Bieszczadów - recenzje
Mapy wycinkowe - recenzje
Przewodniki
Aktualności wydawnicze

Szlaki turystyczne - opisy
Szlaki turystyczne - wykaz
Czasy przejść
Ścieżki przyrodnicze - wykaz
Regulamin BdPN
Punkty kasowe BdPN

Bieszczadzka Kolejka Leśna
Jazdy konne
Wyciągi narciarskie
Muzea
Informacja turystyczna
Przewodnicy
Przewoźnicy (Bus)
Przejścia graniczne
Traperska przygoda - tabory

» Warto wiedzieć «

Trochę historii
Podział (granice) Bieszczadów
Losy bieszczadzkiej ludności
Różne plany rozwoju Bieszczadów
Na wyniosłych połoninach BdPN
Nie tylko Wysokie
Sieć wodna
Jaskinie
Park Gwiezdnego Nieba Bieszczady
Z psem w Bieszczady
Rejsy po Zalewie Solińskim
Snowgliding w Bieszczadach
Bieszczadzkie szybowiska
Bieszcz. Centrum Nordic Walking
Wędkarskie eldorado na Sanie
Geocaching

Fauna Bieszczadów
Flora Bieszczadów

Zagroda pokazowa żubrów
Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Bieszczadzkie"

Ukraińska Powstańcza Armia
Karol Wojtyła w Bieszczadach
Bieszczady pół wieku temu
Karpackie niebo
Wypał węgla drzewnego
Sery w Bieszczadach
Bieszczady w filmie

Polowanie w Bieszczadach

Reportaże

Rozmaitości bieszczadzkie

» Cerkwie i cmentarze «

Cerkwie drewniane w Bieszczadach
Cerkwie murowane
Kapliczki w Bieszczadach
Dawne cmentarze, cerkwie i cerkwiska
Ikonostas
O ikonie słów kilka
Bojkowszczyzna Zachodnia. Ochrona zasobów kulturowych - działania praktyczne (pdf)

Cmentarze żydowskie (kirkuty)
Cmentarze ewangelickie Bandrów i Stebnik (Steinfels); cm. gr.kat. w Stebniku
Cmentarze wojskowe w Komańczy
Cmentarz wojskowy w Lesku

Kościół w Woli Michowej

Obelisk UPA

» Wyprawy piesze «

Tarnica z Wołosatego
Halicz z Wołosatego
Bukowe Berdo z Mucznego
Krzemień
Szeroki Wierch
Połonina Caryńska
Połonina Wetlińska
Smerek (wieś) - Smerek - Połonina Wetlińska - Brzegi Górne
Cisna - Jasło - Smerek (wieś)
Suche Rzeki - Smerek
Dwernik-Kamień
Pętla: Wetlina - Riaba Skała - Czerteż - Kremenaros - Rawki - Dział - Wetlina
Mała i Wielka Rawka z p. Wyżniańskiej
Ścieżka "Berehy Górne"
Chryszczata z Komańczy
Chryszczata z Jeziorka Bobrowego
Szlak Huczwice - Chryszczata
Jaworne - Kołonice - Jabłonki
Krąglica
Hyrlata
Szlak graniczny Łupków - Balnica
Przełęcz nad Roztokami - Ruské
Przełęcz nad Roztokami - Okrąglik - Jasło
Jasło i Okrąglik ze Strzebowisk
Łopiennik
Opołonek i Kińczyk Bukowski
Przysłup Caryński z Bereżek
Korbania z Bukowca
Korbania z Łopienki i Tyskowej
Suliła
Wola Michowa - Balnica szl. żółtym
Z Balnicy do Osadnego
Do Solinki z Żubraczego
Bukowiec - Sianki - Źródła Sanu
Tarnawa Niżna - Dźwiniacz Górny
Brenzberg - ścieżka
Krutyjówka - ścieżka
Tworylne i Krywe z Rajskiego
Terka - Studenne
Otaczarnia w Bukowcu
Rajskie - Studenne (most)
Przysłup - Krywe
Zwierzyń - Myczków
Tyskowa i Radziejowa ze Stężnicy
Lasumiła - najgrubsza jodła
Jodła k.Pszczelin - opis ścieżki
Stare Procisne, ścieżka
Dwernik - Procisne, ścieżka
Przez bieszczadzki las - ścieżka Nasiczne - Sękowiec
Holica z Ustianowej - ścieżka
Hylaty - ścieżka hist-przyrodnicza
Huczwice - ścieżka geologiczna
Komańcza - ścieżka dydaktyczna
Jawornik - ścieżka
Gminny szlak Baligród
Bukowy Dwór - ścieżka przyrodnicza
Po ekomuzeum w krainie bobrów
Dolina Potoku Zwór

» Warto zobaczyć «

Wodospady i kaskady
Jeziorka Duszatyńskie
Jeziorko Bobrowe
Sine Wiry
"Gołoborze" i dolina Rabskiego
Rezerwat "Przełom Osławy"
Rezerwat "Śnieżyca wiosenna w Dwerniczku"
Torfowisko "Tarnawa"
Torfowisko "Wołosate"
Jaskinie w Nasicznem
Grota w Rosolinie
Rezerwat "Hulskie"
Młyn w Hulskiem
Dziewiętnastka - pkt. widokowy
Przełęcz Wyżna - pkt. widokowy
Zagroda pokazowa żubrów
Mini-zoo w Lisznej i Myczkowcach
Koziniec kamieniołom
Skałki Myczkowieckie
Ogród biblijny w Myczkowcach
CKE Myczkowce; miniatury cerkwi
Zielony domek w Ustrzykach G.
Muzeum Historii Bieszczad
Klasztor w Zagórzu
Droga krzyżowa w Zagórzu
Sanktuarium w Jasieniu
Most podwieszany w Dwerniczku
XIX-wieczny most kolejki
Radoszyckie źródełko
- legenda o radoszyckim źródełku
Kamień leski
Nowe pomniki przyrody w dolinie Osławy i Kalniczki
Góry Słonne
Rezerwat Sobień
Rezerwat "Polanki"
Góry Słonne - pkt. widokowy
Ekomuzeum Hołe
Pomnik Tołhaja
MBL Sanok - skansen w Sanoku
Park miejski w Sanoku

» Rowerem «

Trasy rowerowe

» Samochodem «

Trasy samochodowe
Stan dróg w Bieszczadach
Parkingi

» Słowacja i Ukraina «

Zalew Starina (Słowacja)

Projekt Rozłucz
Jasienica Zamkowa
Stara Sól
Bieszczady Wschodnie - relacja z wyjazdu 2005
Czarnohora, relacja z wyjazdu 2006

 

Serwis nasz a przede wszystkim współpracujący z nami reklamodawcy
zbierają i przechowują tzw. pliki cookies zarówno do np. statystyk,
jak i w celach reklamowych. Szczegółowe informacje na temat tych plików
znajdują się w naszej Polityce prywatności

© Twoje Bieszczady / Bieszczady Serwis 2001-2017
Twoje Bieszczadyon