...Twoje Bieszczady - serwis dla wszystkich którym Bieszczady w duszy grają...

Bieszczady


Bieszczader Biuro Podróży



Ukraińska Powstańcza Armia | UPA - zbrodniarze czy bohaterowie?

IX. Zbrodniarze czy też bohaterowie - czyli próba oceny zdarzeń w Bieszczadach w latach 1918-1948

Konflikt polsko-ukraiński pojawił się w Bieszczadach na początku XX wieku. Już wtedy nacjonaliści ukraińscy chcieli stworzyć swoje własne państwo. Tereny Bieszczadów były słabo rozwinięte i zacofane gospodarczo. Grupy etniczne Bojków i Łemków, które zamieszkiwały ten teren zajmowały się przede wszystkim rolnictwem i pasterstwem. Habsburgom nie zależało na uświadomieniu swoich obywateli zamieszkujących Galicję. Ludność Bieszczadów była większości wyznania greckokatolickiego i prawosławnego. Łemkowie i Bojkowie zamieszkiwali wsie, natomiast Polacy i Żydzi w większości zamieszkiwali miasta i miasteczka Galicji. Oni też zasiadali w lokalnej administracji.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku organizacje ukraińskie próbowały stworzyć wolną Ukrainę co się nie udało. Rząd Polski nie zajmował się problemem mniejszości ukraińskiej. Następną próbę Ukraińcy podjęli w czasie II wojny światowej kolaborując z Niemcami. Myśleli, że w ten sposób będą mieli możliwość stworzenia swojego państwa. Trzeba sobie odpowiedzieć na podstawowe pytanie: czy UPA, która działała w Bieszczadach to zbrodniarze czy też bohaterowie? Problem ten powinien być omówiony szerzej, włączając w to całość ziem Polski wschodniej i południowo-wschodniej, jednak ja skupię się tylko na przedstawieniu tego problemu w Bieszczadach. UPA dokonała na terenie Bieszczadów okrutnych morderstw na ludności cywilnej. Nie będę się odnosił do walk pomiędzy UPA a wojskiem, czy też milicją. Okazuje się że mordowano nie tylko Polaków, ale także Ukraińców, którzy nie popierali UPA. Zbrodnie dokonane przez UPA czy przez wojsko polskie trzeba dokładnie wyjaśnić, udokumentować i rozliczyć ludzi, którzy byli za to odpowiedzialni. Przyznanie się do popełnionych zbrodni ułatwi napewno stosunki pomiędzy Ukrainą a Polska. Na razie większość historyków zakłamuje historię próbując zatrzeć prawdę, lub ją wypaczyć. Musimy to zrobić teraz, gdyż zbyt długo milczano. Uważano najprawdopodobniej, że jak umrą świadkowie tamtych wydarzeń to sprawa ta rozwiąże się sama.

Społeczeństwo Polski wie na ten temat bardzo mało i na razie oprócz nielicznych publikacji nie robi się nic, aby wyjaśnić zbrodnie dokonane na Polakach, Łemkach czy Bojkach. Powinno się dokonać rozliczenia zbrodni, musimy mówić o konfliktach jakie miały miejsce. I tu ogromna rola historyków którzy powinni rzetelnie i jasno przedstawić prawdę obu społeczeństwom. Powiedzieć prawdę o ludziach którzy mordowali, że są zbrodniarzami i że nic ich nie usprawiedliwia. Jeżeli zamkniemy ten rozdział naszej wspólnej historii mówiąc prawdę i jednocześnie dokumentując ją, to na pewno lepiej zrozumiemy sprawy które rozegrały się w tamtym okresie.

Z. Jantoń


OUN i jej zbrojne ramię - UPA, była organizacją faszystowską. Od tego należy wyjść podczas dokonywania ocen tej formacji, niezależnie od jej zamiarów. Faszyzm włoski, jak i ten kontynuowany przez A. Hitlera nie sprawdził się w praktyce i prowadził do masowej eksterminacji jego wrogów. OUN jako organizacja faszystowska powinna zostać potępiona z urzędu, co nie nastąpiło. Propagowanie czy gloryfikacja faszyzmu są w Polsce prawnie zabronione. Karane bywa nawet wykonywanie pewnych gestów, przypominających o faszystach. Tymczasem OUN została z tego wyłączona. Dowództwo UPA, dowódcy kureni czy sotenni nie byli na ogół przypadkowymi ludźmi oderwanymi od pługa. Byli to ludzie szkoleni przez SS, członkowie SS i sprzymierzeńcy Hitlera (dopóki uważali, że są mu potrzebni). Próby stawiania pomników UPA, czy inne upamiętnienia jej członków można uznać za gloryfikację faszyzmu. Polska bardzo nieroztropnie potępiła akcję "Wisła" (Sejm, 2002), licząc że strona ukraińska również wykaże się podobnym gestem w ocenie działań OUN na Wołyniu i obecnych terenach Polski. Nic takiego nie nastąpiło. Na Ukrainie nadal działają ruchy nacjonalistyczne, które opierają się na spuściźnie Bandery, uważając go za bohatera. Nie są to ruchy marginalne, ich członkowie zajmują wysokie stanowiska państwowe i samorządowe. W Polsce nie powstają filmy o Wołyniu i działaniach UPA na obecnych ziemiach wschodnich, nie powstają dokumenty czy programy publicystyczne emitowane szerszej publiczności. Media z ogromnym zanagażowaniem mówią o Powstaniu Warszawskim czy o Katyniu, hucznie obchodzone są rocznice tych wydarzeń. Zbrodni Wołyńskiej i działań UPA np. w Bieszczadach w mediach nie ma. Najwyższe władze państwowe milczą, obojętne z której strony sceny politycznej akurat się wywodzą a nawet "na złość Rosji" wspierają ukraińskich nacjonalistów. W ten sposób temat ten nie zostanie wyjaśniony, nie ma na to absolutnie żadnych szans w najbliższych dekadach. Chowanie głowy w piasek przynosi często skutek odwrotny od zamierzonego - polityka Ukrainy względem OUN-UPA staje się agresywniejsza i bardziej pewna siebie. Pewne grupy na Ukrainie domagają się nawet, aby za ludobójstwo uznać działania Polski. Fakty natomiast mówią, że ogółem zginęło ok. 130 tys. Polaków i kilka tysięcy Ukraińców. Nie było walk polsko-ukraińskich (oprócz samoobrony), chyba że Ukraina walkami nazywa zarzynanie bezbronnych mężczyzn, kobiet i dzieci w kościołach, stodołach czy domach oraz skazaną z góry na porażkę obronę przed zwyrodnialcami.

P. Szechyński

» Praktyczne «

Kamera w Czaszynie

Noclegi
Schroniska
Schroniska PTSM
Bazy namiotowe i chatki
Harcerskie bazy i hoteliki

Mapa Bieszczady - wersja online
Mapy Bieszczadów - recenzje
Mapy wycinkowe - recenzje
Przewodniki
Ciekawe wydawnictwa

Szlaki turystyczne - opisy
Szlaki turystyczne - wykaz
Czasy przejść
Ścieżki przyrodnicze - wykaz
Regulamin BdPN
Punkty kasowe BdPN

Bieszczadzka Kolejka Leśna
Jazdy konne
Wyciągi narciarskie
Muzea
Informacja turystyczna
Przewodnicy
Przewoźnicy (Bus)
Przejścia graniczne
Traperska przygoda - tabory

» Warto wiedzieć «

Z psem w Bieszczady
Zagroda pokazowa żubrów
Wędkarskie eldorado na Sanie
Rejsy po Zalewie Solińskim
Park Gwiezdnego Nieba Bieszczady
Karpackie niebo
Sery w Bieszczadach
Wypał węgla drzewnego
Jaskinie
Snowgliding w Bieszczadach
Bieszczadzkie szybowiska
Bieszcz. Centrum Nordic Walking

Trochę historii
Podział (granice) Bieszczadów
Losy bieszczadzkiej ludności
Różne plany rozwoju Bieszczadów
Na wyniosłych połoninach BdPN
Nie tylko Wysokie
Sieć wodna
Geocaching

Fauna Bieszczadów
Flora Bieszczadów

Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Bieszczadzkie"

Ukraińska Powstańcza Armia
Karol Wojtyła w Bieszczadach
Bieszczady pół wieku temu
Bieszczady w filmie

Polowanie w Bieszczadach

Reportaże

Rozmaitości bieszczadzkie

» Cerkwie i cmentarze «

Cerkwie drewniane w Bieszczadach
Cerkwie murowane
Kapliczki w Bieszczadach
Dawne cmentarze, cerkwie i cerkwiska
Ikonostas
O ikonie słów kilka
Bojkowszczyzna Zachodnia. Ochrona zasobów kulturowych - działania praktyczne (pdf)

Cmentarze żydowskie (kirkuty)
Cmentarze ewangelickie Bandrów i Stebnik (Steinfels); cm. gr.kat. w Stebniku
Cmentarze wojskowe w Komańczy
Cmentarz wojskowy w Lesku

Kościół w Woli Michowej
Kościół w Komańczy

Obelisk UPA

» Wyprawy piesze «

Tarnica z Wołosatego
Halicz z Wołosatego
Bukowe Berdo z Mucznego
Krzemień
Szeroki Wierch
Połonina Caryńska
Połonina Wetlińska
Smerek (wieś) - Smerek - Połonina Wetlińska - Brzegi Górne
Cisna - Jasło - Smerek (wieś)
Suche Rzeki - Smerek
Dwernik-Kamień
Pętla: Wetlina - Riaba Skała - Czerteż - Kremenaros - Rawki - Dział - Wetlina
Mała i Wielka Rawka z p. Wyżniańskiej
Ścieżka "Berehy Górne"
Chryszczata z Komańczy
Chryszczata z Jeziorka Bobrowego
Szlak Huczwice - Chryszczata
Wołosań z Żubraczego
Jaworne - Kołonice - Jabłonki
Krąglica
Hyrlata
Szlak graniczny Łupków - Balnica
Przełęcz nad Roztokami - Ruské
Przełęcz nad Roztokami - Okrąglik - Jasło
Jasło i Okrąglik ze Strzebowisk
Łopiennik
Ścieżka Jeleni Skok z Cisnej (wieża widokowa)
Opołonek i Kińczyk Bukowski
Ścieżka dendrologiczno-historyczna w Berehach
Przysłup Caryński z Bereżek
Bukowiec - Sianki - Źródła Sanu
Tarnawa Niżna - Dźwiniacz Górny
Brenzberg - ścieżka
Krutyjówka - ścieżka
Tworylne i Krywe z Rajskiego
Terka - Studenne
Otaczarnia w Bukowcu
Rajskie - Studenne (most)
Przysłup - Krywe
Korbania z Bukowca
Korbania z Łopienki i Tyskowej
Suliła
Wola Michowa - Balnica szl. żółtym
Z Balnicy do Osadnego
Do Solinki z Żubraczego
Zwierzyń - Myczków
Tyskowa i Radziejowa ze Stężnicy
Lasumiła - najgrubsza jodła
Jodła k.Pszczelin - opis ścieżki
Stare Procisne, ścieżka
Dwernik - Procisne, ścieżka
Przez bieszczadzki las - ścieżka Nasiczne - Sękowiec
Kopalnia ropy Polana - Ostre
Holica z Ustianowej - ścieżka
Hylaty - ścieżka hist-przyrodnicza
Huczwice - ścieżka geologiczna
Komańcza - ścieżka dydaktyczna
Jawornik - ścieżka
Gminny szlak Baligród
Bukowy Dwór - ścieżka przyrodnicza
Po ekomuzeum w krainie bobrów
Dolina Potoku Zwór

» Warto zobaczyć «

Wodospady i kaskady
Jeziorka Duszatyńskie
Jeziorko Bobrowe
Sine Wiry
"Gołoborze" i dolina Rabskiego
Rezerwat "Przełom Osławy"
Rezerwat "Śnieżyca wiosenna w Dwerniczku"
Torfowisko "Tarnawa"
Torfowisko "Wołosate"
Jaskinie w Nasicznem
Grota w Rosolinie
Rezerwat "Hulskie"
Młyn w Hulskiem
Pichurów - punkt widokowy
Przełęcz Wyżna - pkt. widokowy
Przełęcz Żebrak
Zagroda pokazowa żubrów
Mini-zoo w Lisznej i Myczkowcach
Koziniec kamieniołom
Skałki Myczkowieckie
Ogród biblijny w Myczkowcach
CKE Myczkowce; miniatury cerkwi
Entomo-zieleniec Myczkowce
Zielony domek w Ustrzykach G.
Muzeum Historii Bieszczad
Klasztor w Zagórzu
Droga krzyżowa w Zagórzu
Sanktuarium w Jasieniu
Most podwieszany w Dwerniczku
XIX-wieczny most kolejki
Radoszyckie źródełko
- legenda o radoszyckim źródełku
Kamień leski
Nowe pomniki przyrody w dolinie Osławy i Kalniczki
Góry Słonne
Rezerwat Sobień
Rezerwat "Polanki"
Góry Słonne - pkt. widokowy
Ekomuzeum Hołe
Pomnik Tołhaja
MBL Sanok - skansen w Sanoku
Park miejski w Sanoku

» Ski-tour;

Hyrlata (1103 m) zimą
Matragona (990 m) zimą
Osina (963m n.p.m.)
Płasza, Kurników Beskid, Okrąglik

» Rowerem «

Trasy rowerowe

» Samochodem «

Trasy samochodowe
Stan dróg w Bieszczadach
Parkingi

» Słowacja i Ukraina «

Zalew Starina (Słowacja)

Projekt Rozłucz
Jasienica Zamkowa
Stara Sól
Bieszczady Wschodnie - relacja z wyjazdu 2005
Czarnohora, relacja z wyjazdu 2006

 

Serwis nasz i współpracujący z nami reklamodawcy
zbierają i przechowują tzw. pliki cookies zarówno do np. statystyk,
jak i w celach reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawien przegladarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Przeglądając nasz serwis ZGADZASZ się na wykorzystywanie tych plików. Szczegółowe informacje na temat cookies
znajdują się w naszej Polityce prywatności

© Twoje Bieszczady 2001-2020