...Twoje Bieszczady - serwis dla wszystkich którym Bieszczady w duszy grają...

Bieszczady





Polecamy:

4x4 w Bieszczadach
Panorama Solina
Czadzie Sioło
Bieszczader Biuro Podróży
Gęsi Zakręt
Werchowyna
Dwór na Wrzosowisku
Nad Wołosatką
Raj Helmuta
Domki nad Soliną
4x4 w Bieszczadach
Busy-Bieszczady
Bieszczadzka kryjówka
Borsuczyna, Horb


» Miejscowości «

Baligród i okolice
Bóbrka
Buk k.Terki
Bystre k.Czarnej
Cisna i okolice
Czarna i okolice
Daszówka
Duszatyn
Dwernik i Dwerniczek
Glinne
Jankowce
Kalnica k.Baligrodu
Komańcza i okolice
- Mogiła - legenda
- drewniany kościółek
- klasztor Nazaretanek
Lutowiska
Łupków
Mików
Muczne
Myczkowce
Nasiczne
Olszanica
Orelec
Prełuki
Rajskie
Roztoki Górne
Rzepedź
Sękowiec i okolice
Serednie Małe
Smolnik nad Osławą
Solinka
Solina i okolice
- bieszczadzkie zapory
- tajemnica zatoki
Stefkowa
Terka
Uherce Mineralne
Ustianowa
Ustrzyki Górne
Wetlina
Wola Matiaszowa
Wola Michowa
Wołosate
Zatwarnica
Zwierzyń

» Dawne wsie «

Balnica
Beniowa
Bereźnica Niżna
Bukowiec
Caryńskie
Choceń
Dydiowa
Dźwiniacz Górny
Hulskie
Huczwice
Jawornik
Jaworzec
Kamionki
Krywe
Łokieć
Łopienka
- rys historyczny Łopienki
- Chrystus Bieszczadzki
Łuh
Rabe k.Baligrodu
Rosolin
Ruskie
Sianki
Skorodne
Sokoliki
Sokołowa Wola
Studenne
Tarnawa Niżna i Wyżna
Tworylne
- Tworylczyk
Tyskowa
Zawój
Zubeńsko
Żurawin

» Cerkwie drewniane | Cerkiew w Szczawnem

Cerkiew prawosławna (d. greckokatolicka) w Szczawnem

Cerkiew greckokatolicka (ob. prawosławna) w Szczawnem wzniesiona została w latach 1888-1889 przez cieślę Hojsana z Płonnej. Konsekrowana pw. Zaśnięcia Bogurodzicy (Matki Bożej). Świątynia ulokowana na wzgórzu, ok. 150m od szosy Szczawne - Rzepedź, nieopodal przejazdu kolejowego. Charakterystyczne dachy koloru zielonego widoczne są już z daleka - jeśli jedziemy od strony Rzepedzi.

Szczawne cerkiew Cerkiew w Szczawnem
foto: P. Szechyński

Obiekt reprezentuje typ północno-wschodni cerkwi łemkowskiej w wariancie wieżowym. W pobliżu cerkwie tego typu spotkać można jeszcze m.in. w Radoszycach oraz Wisłoku Wielkim.

W 1925 roku polichromię figuralną wykonało kijowskie Towarzystwo "Widrodżenia" rękami artystów: Pawła Zaporożskiego, Borysa Palin Pejła, Mikołaja Prasnyckiego, Jurko Krycha i Semena Ostapczuka - nazwiska te zostały uwiecznione w przedsionku.

Parafia greckokatolicka w Szczawnem przed wojną należała do diecezji przemyskiej, dekanatu jasielskiego i obejmowała również drewnianą cerkiew w pobliskim Kulasznem (obecnie nieistnieje). Następnie przeszła do dekanatu łupkowskiego.

Szczawne dzwonnica Cmentarz przy cerkwi. Grób Maksymiliana i Celestyny Groblewskich
foto: P. Szechyński

Po II wojnie cerkiew stała opuszczona. Końcem lat 50 sprzedano ją w prywatne ręce celem rozbiórki, do której nie doszło. W 1962 roku powstała tu filia parafii prawosławnej w Morochowie. W 1968 r. dokonano naprawy dachu cerkwi a w latach 90 m.in. wymieniono podmurówkę. Cerkiew do dziś nie posiada elektryczności.

Jest to świątynia drewniana, orientowana, trójdzielna, z pomieszczeniami o jednakowej wysokości, poszczególne części na planie zbliżonym do kwadratu, osadzona na kamiennej podmurówce, szalowana pionowo deskami. Nawa szersza od pozostałych części, od zachodu znajduje się babiniec z krótkim przedsionkiem, szerokością równy sanktuarium. Okna prostokątne, zamknięte łukiem odcinkowym, w nawie potrójne.

Cerkiew w Szczawnem Szczawne, cerkiew latem
foto: P. Szechyński

Prezbiterium zamknięte trójbocznie, zakrystia od południa. Nad zachodnią częścią babińca znajduje się wieża o konstrukcji słupowo-ramowej i prostych ścianach. W nawie strop z fasetą, natomiast w pozostałych pomieszczeniach sufity. Sanktuarium wydzielone ikonostasem. W babińcu znajduje się nadwieszony chór muzyczny z wybrzuszonym parapetem o pełnej balustradzie. Na ścianach, sufitach i balustradzie chóru polichromia figuralna i ornamentalno-roślinna.

Szczawne dzwonnica Dzwonnica z 1889 roku
foto: P. Szechyński

Na zewnątrz gzyms dwustrefowy (podokapowy i nadokienny). Dach o wspólnej kalenicy, dwuspadowy, którego połacie ujmują po bokach wieżę, od wschodu wielopołaciowy, od frontu przyczółek, ogzymsowany. Hełm wieży namiotowy z sześcioboczną latarnią pozorną. Nad nawą wieżyczka kopulasta, nad prezbiterium baniasta z pozornymi latarniami - obie ośmioboczne, nad babińcem czworoboczna, nakryta dachem namiotowym, natomiast zakrystia kryta dachem trójspadowym.

Liczba wiernych:

• 1890r. - 712,
• 1918r. - 1080,
• 1938r. - 848.

Szczawne cerkiew latem Cerkiew w Szczawnem latem
foto: P. Szechyński

Słownik geograficzny z roku 1880 odnotowuje ogółem w Szczawnem 627 grekokatolików, 33 katolików rzymskich oraz 31 Żydów narodowości polskiej. Uposażenie proboszcza parafii greckokatolickiej wynosiło wówczas: 89 roli i 6 mórg łąk. Z powodu biednej gleby (sic), proboszcz pobierał dodatek w wysokości 128 złotych rocznie.

Dzwonnica drewniana, oszalowana, konstrukcji słupowej z roku budowy cerkwi, remontowana w 1973, ulokowana na osi cerkwi. Trzykondygnacyjna, poszczególne kondygnacje oddzielone daszkami okapowymi, kryta blachą na dachu kalenicowym, zwieńczona hełmem.

Obok obecny cmentarz parafialny. Przy południowej ścianie babińca dwa nagrobki starego cmentarza cerkiewnego: Honoraty Pietrownej Lewickiej (1830 - 1882) oraz Sergieja Kałużniackiego (1891 - 1894). Przed wejściem do cerkwi znajduje się kamienna płyta-głaz z widoczną datą: 1889. Wg miejscowych przekazów pod nim znajduje się inna data, która ma wskazywać na rok budowy poprzedniej świątyni w tym miejscu.

Więcej zdjęć:

cmentarz w Szczawnem - zdjęcia
cerkiew w Szczawnem - zdjęcia

opracowanie/foto: P. Szechyński

Literatura:

1. Kryciński S, Cerkwie w Bieszczadach, Pruszków 1995.
2. Brykowski R, Drewniana architektura cerkiewna w Polsce, na Słowacji i Rusi Zakarpackiej, Wrocław 1986.
3. M. i A. Michniewscy, M. Duda: Cerkwie drewniane Karpat - Polska i Słowacja, Pruszków 2003.
4. Katalog zabytków sztuki - województwo krośnieńskie; pod redakcją Ewy Śnieżyńskiej-Stolotowej i Franciszka Stolota. Polska Akademia Nauk Instytut Sztuki Warszawa 1982.
5. Słownik Geograficzny Królewstwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880.

Szczawne cerkiew Cerkiew w Szczawnem
foto: P. Szechyński
Szczawne dawny cmentarz cerkiewny Dawny cmentarz cerkiewny, dwa zachowane nagrobki: H. Lewickiej i S. Kałużniackiego
foto: P. Szechyński
Szczawne Grób Anastazji (zm.1908) i Franciszka (zm.1908) Radziejowskich Szczawne, cmentarz parafialny. Grób Anastazji (zm.1908) i Franciszka (zm.1908) Radziejowskich oraz Józefy Dudziakówny (1888-1909)
foto: P. Szechyński
» Praktyczne «

Kamera w Czaszynie

Noclegi
Schroniska
Schroniska PTSM
Bazy namiotowe i chatki
Harcerskie bazy i hoteliki

Mapa Bieszczady - wersja online
Mapy Bieszczadów - recenzje
Mapy wycinkowe - recenzje
Przewodniki
Ciekawe wydawnictwa

Szlaki turystyczne - opisy
Szlaki turystyczne - wykaz
Czasy przejść
Ścieżki przyrodnicze - wykaz
Regulamin BdPN
Punkty kasowe BdPN

Bieszczadzka Kolejka Leśna
Jazdy konne
Wyciągi narciarskie
Muzea
Informacja turystyczna
Przewodnicy
Przewoźnicy (Bus)
Przejścia graniczne
Traperska przygoda - tabory

» Warto wiedzieć «

Z psem w Bieszczady
Zagroda pokazowa żubrów
Wędkarskie eldorado na Sanie
Rejsy po Zalewie Solińskim
Park Gwiezdnego Nieba Bieszczady
Karpackie niebo
Sery w Bieszczadach
Wypał węgla drzewnego
Jaskinie
Snowgliding w Bieszczadach
Bieszczadzkie szybowiska
Bieszcz. Centrum Nordic Walking

Trochę historii
Podział (granice) Bieszczadów
Losy bieszczadzkiej ludności
Różne plany rozwoju Bieszczadów
Na wyniosłych połoninach BdPN
Nie tylko Wysokie
Sieć wodna
Geocaching

Fauna Bieszczadów
Flora Bieszczadów

Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Bieszczadzkie"

Ukraińska Powstańcza Armia
Karol Wojtyła w Bieszczadach
Bieszczady pół wieku temu
Bieszczady w filmie

Polowanie w Bieszczadach

Reportaże

Rozmaitości bieszczadzkie

» Cerkwie i cmentarze «

Cerkwie drewniane w Bieszczadach
Cerkwie murowane
Kapliczki w Bieszczadach
Dawne cmentarze, cerkwie i cerkwiska
Ikonostas
O ikonie słów kilka
Bojkowszczyzna Zachodnia. Ochrona zasobów kulturowych - działania praktyczne (pdf)

Cmentarze żydowskie (kirkuty)
Cmentarze ewangelickie Bandrów i Stebnik (Steinfels); cm. gr.kat. w Stebniku
Cmentarze wojskowe w Komańczy
Cmentarz wojskowy w Lesku

Kościół w Woli Michowej

Obelisk UPA

» Wyprawy piesze «

Tarnica z Wołosatego
Halicz z Wołosatego
Bukowe Berdo z Mucznego
Krzemień
Szeroki Wierch
Połonina Caryńska
Połonina Wetlińska
Smerek (wieś) - Smerek - Połonina Wetlińska - Brzegi Górne
Cisna - Jasło - Smerek (wieś)
Suche Rzeki - Smerek
Dwernik-Kamień
Pętla: Wetlina - Riaba Skała - Czerteż - Kremenaros - Rawki - Dział - Wetlina
Mała i Wielka Rawka z p. Wyżniańskiej
Ścieżka "Berehy Górne"
Chryszczata z Komańczy
Chryszczata z Jeziorka Bobrowego
Szlak Huczwice - Chryszczata
Jaworne - Kołonice - Jabłonki
Krąglica
Hyrlata
Szlak graniczny Łupków - Balnica
Przełęcz nad Roztokami - Ruské
Przełęcz nad Roztokami - Okrąglik - Jasło
Jasło i Okrąglik ze Strzebowisk
Łopiennik
Ścieżka Jeleni Skok z Cisnej (wieża widokowa)
Opołonek i Kińczyk Bukowski
Ścieżka dendrologiczno-historyczna w Berehach
Przysłup Caryński z Bereżek
Bukowiec - Sianki - Źródła Sanu
Tarnawa Niżna - Dźwiniacz Górny
Brenzberg - ścieżka
Krutyjówka - ścieżka
Tworylne i Krywe z Rajskiego
Terka - Studenne
Otaczarnia w Bukowcu
Rajskie - Studenne (most)
Przysłup - Krywe
Korbania z Bukowca
Korbania z Łopienki i Tyskowej
Suliła
Wola Michowa - Balnica szl. żółtym
Z Balnicy do Osadnego
Do Solinki z Żubraczego
Zwierzyń - Myczków
Tyskowa i Radziejowa ze Stężnicy
Lasumiła - najgrubsza jodła
Jodła k.Pszczelin - opis ścieżki
Stare Procisne, ścieżka
Dwernik - Procisne, ścieżka
Przez bieszczadzki las - ścieżka Nasiczne - Sękowiec
Kopalnia ropy Polana - Ostre
Holica z Ustianowej - ścieżka
Hylaty - ścieżka hist-przyrodnicza
Huczwice - ścieżka geologiczna
Komańcza - ścieżka dydaktyczna
Jawornik - ścieżka
Gminny szlak Baligród
Bukowy Dwór - ścieżka przyrodnicza
Po ekomuzeum w krainie bobrów
Dolina Potoku Zwór

» Warto zobaczyć «

Wodospady i kaskady
Jeziorka Duszatyńskie
Jeziorko Bobrowe
Sine Wiry
"Gołoborze" i dolina Rabskiego
Rezerwat "Przełom Osławy"
Rezerwat "Śnieżyca wiosenna w Dwerniczku"
Torfowisko "Tarnawa"
Torfowisko "Wołosate"
Jaskinie w Nasicznem
Grota w Rosolinie
Rezerwat "Hulskie"
Młyn w Hulskiem
Pichurów - punkt widokowy
Przełęcz Wyżna - pkt. widokowy
Zagroda pokazowa żubrów
Mini-zoo w Lisznej i Myczkowcach
Koziniec kamieniołom
Skałki Myczkowieckie
Ogród biblijny w Myczkowcach
CKE Myczkowce; miniatury cerkwi
Entomo-zieleniec Myczkowce
Zielony domek w Ustrzykach G.
Muzeum Historii Bieszczad
Klasztor w Zagórzu
Droga krzyżowa w Zagórzu
Sanktuarium w Jasieniu
Most podwieszany w Dwerniczku
XIX-wieczny most kolejki
Radoszyckie źródełko
- legenda o radoszyckim źródełku
Kamień leski
Nowe pomniki przyrody w dolinie Osławy i Kalniczki
Góry Słonne
Rezerwat Sobień
Rezerwat "Polanki"
Góry Słonne - pkt. widokowy
Ekomuzeum Hołe
Pomnik Tołhaja
MBL Sanok - skansen w Sanoku
Park miejski w Sanoku

» Ski-tour;

Hyrlata (1103 m) zimą
Matragona (990 m) zimą
Osina (963m n.p.m.)
Płasza, Kurników Beskid, Okrąglik

» Rowerem «

Trasy rowerowe

» Samochodem «

Trasy samochodowe
Stan dróg w Bieszczadach
Parkingi

» Słowacja i Ukraina «

Zalew Starina (Słowacja)

Projekt Rozłucz
Jasienica Zamkowa
Stara Sól
Bieszczady Wschodnie - relacja z wyjazdu 2005
Czarnohora, relacja z wyjazdu 2006

 

Serwis nasz i współpracujący z nami reklamodawcy
zbierają i przechowują tzw. pliki cookies zarówno do np. statystyk,
jak i w celach reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawien przegladarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Przeglądając nasz serwis ZGADZASZ się na wykorzystywanie tych plików. Szczegółowe informacje na temat cookies
znajdują się w naszej Polityce prywatności

© Twoje Bieszczady 2001-2018
Twoje Bieszczadyon