...Twoje Bieszczady - serwis dla wszystkich którym Bieszczady w duszy grają...

Bieszczady





Polecamy:

Czadzie Sioło
Bieszczader Biuro Podróży
Gęsi Zakręt
Werchowyna
Dwór na Wrzosowisku
Nad Wołosatką
Raj Helmuta
Domki nad Soliną
4x4 w Bieszczadach
Busy-Bieszczady
Bieszczadzka kryjówka
Borsuczyna, Horb
4x4 w Bieszczadach
Panorama Solina


» Miejscowości «

Baligród i okolice
Bóbrka
Buk k.Terki
Bystre k.Czarnej
Cisna i okolice
Czarna i okolice
Daszówka
Duszatyn
Dwernik i Dwerniczek
Glinne
Jankowce
Kalnica k.Baligrodu
Komańcza i okolice
- Mogiła - legenda
- drewniany kościółek
- klasztor Nazaretanek
Lutowiska
Łupków
Mików
Muczne
Myczkowce
Nasiczne
Olszanica
Orelec
Prełuki
Rajskie
Roztoki Górne
Rzepedź
Sękowiec i okolice
Serednie Małe
Smolnik nad Osławą
Solinka
Solina i okolice
- bieszczadzkie zapory
- tajemnica zatoki
Stefkowa
Terka
Uherce Mineralne
Ustianowa
Ustrzyki Górne
Wetlina
Wola Matiaszowa
Wola Michowa
Wołosate
Zatwarnica
Zwierzyń

» Dawne wsie «

Balnica
Beniowa
Bereźnica Niżna
Bukowiec
Caryńskie
Choceń
Dydiowa
Dźwiniacz Górny
Hulskie
Huczwice
Jawornik
Jaworzec
Kamionki
Krywe
Łokieć
Łopienka
- rys historyczny Łopienki
- Chrystus Bieszczadzki
Łuh
Rabe k.Baligrodu
Rosolin
Ruskie
Sianki
Skorodne
Sokoliki
Sokołowa Wola
Studenne
Tarnawa Niżna i Wyżna
Tworylne
- Tworylczyk
Tyskowa
Zawój
Zubeńsko
Żurawin

» Fauna Bieszczadów | Chrząszcze biegaczowate

Chrząszcze biegaczowate - najliczniejsze chronione drapieżniki w Bieszczadach

Dokądkolwiek skierujemy nasze kroki z pewnością spotkamy się z przedstawicielami największej żyjącej współcześnie grupy zwierząt, którą są owady. Żyją one wszędzie: w naszych domach, na polach, w lasach, w sadach, na ziemi, pod ziemią, we wszystkich strefach klimatycznych i na wszystkich kontynentach. Spośród około 800 tys. gatunków owadów prawie 350 tys. stanowią chrząszcze, które niejednokrotnie zadziwiają pięknem kształtów i barw, wielkością, biologią oraz środowiskiem życia. Rodzina biegaczowatych Carabidae, jest jedną z najliczniejszych gatunkowo w rzędzie chrząszczy. Liczy około 24 tys. opisanych do tej pory gatunków. Jest to rodzina bardzo zróżnicowana, zarówno w pod względem morfologicznym, jak i ekologicznym. Fauna polskich przedstawicieli omawianej rodziny liczy powyżej 500 gatunków zgrupowanych w ponad 70 rodzajach.

Biegaczowate często spotkamy na bieszczadzkich szlakach. Wystarczy jedynie dobrze się rozejrzeć, przystanąć nad strumieniem, podnieść kamień lub kłodę drewna. Naszą uwagę przykuwają nie tylko ich rozmiary, cechy zewnętrzne poszczególnych gatunków, lecz również ciekawa biologia, którą wyróżniają się spośród innych chrząszczy.

Biegaczowate są drapieżnikami. Chwytają swoje ofiary potężnymi szczękami i zabijają. Charakteryzuje je w większości trawienie pozajelitowe czyli schwytane ofiary oblewają sokami trawiennymi, po czym nadtrawione pożerają. Biegaczowate posiadają osobliwą broń, której używają w celu obrony przed drapieżnikami. Otóż w końcowej części ich odwłoka znajdują zbiorniki z substancją, którą wytryskują w kierunku agresora. Substancja ta zawiera kwas masłowy; charakteryzuje się niemiłą wonią i potrafi poparzyć, zwłaszcza gdy dostanie się do oczu. Niektóre gatunki z omawianej rodziny chrząszczy, jak np. strzel bombardier Brachinus explodens potrafi przechowywać w swoim ciele nadtlenek wodoru. Substancja ta, w chwili zagrożenia jest wystrzeliwana w powietrze z odwłoka; wchodząc w reakcję z tlenem powoduje charakterystyczny wybuch. Biegaczowate wyróżniają się szybkim sposobem poruszania się. Najszybsze z nich pokonują odległość metra w 10 sekund.

Przegląd bieszczadzkich gatunków chronionych

Tęcznik mniejszy (Calosoma inquisitor) jest chrząszczem o wymiarach 16-21mm. Przebywa przeważnie w koronach drzew, gdzie łowi gąsienice. Wstępuje w lasach bukowych i dębowych. Spotyka się go również na drzewach owocowych. Owad dorosły żyje 2-3 lata. W maju samica składa jaja do ziemi, gdzie po krótkim czasie rozwijają się larwy i przepoczwarzają się. Już w czerwcu wylegają się forma dojrzała, która zostaje w ziemi aż do przyszłego roku.

Biegacz skórzasty (Carabus coriaceus) Biegacz skórzasty (Carabus coriaceus)
foto: P. Kutiak

Biegacz skórzasty (Carabus coriaceus) jest jednym z największych europejskich biegaczy. Osiąga maksymalnie 42 mm. Jest bardzo drapieżny, odżywia się głównie ślimakami, różnymi larwami owadów i dżdżownicami. Poluje nocą, w ciągu dnia zaś jest ukryty pod sągami drewna, korą starych pniaków, pod kamieniami itp.

Chrząszcza tego spotykamy w naszych sadach i ogrodach. Często masowo ginie w płytkich studniach po długotrwałych ulewach. Często chroni się pod podłogami namiotów na bieszczadzkich stanicach i polach namiotowych, gdzie znajduje schronienie podczas dnia. Zaniepokojony, przybiera pozycję ostrzegawczą stając na wyprostowanych nogach. Potrafi wystrzelić cuchnącą i żrącą substancję na odległość 1 m.

Biegacz fioletowy Biegacz fioletowy (Carabus violaceus)
foto: P. Kutiak

Biegacz fioletowy (Carabus violaceus) osiąga rozmiary do 35 mm. Wyróżnia się fioletowym albo niebieskozielonym obrzeżeniem pokryw. Najczęściej żyje w lasach i na polach, czasami także w ogrodach, od nizin po rejony górskie. Na niektórych stanowiskach, głównie w reglu dolnym, bywa liczny. Najczęściej spotykany gatunek na beskidzkich szlakach.

Biegacz pomarszczony (Carabus intricatus) w wilgotnych lasach, pod starymi kłodami, korą drzew, w mchu, pod kamieniami itd. Podobnie jak inne biegacze nie lata, ale za to doskonale biega na długich i smukłych nogach. Łowi larwy owadów i ślimaki, unika zjadania martwych zwierząt. Chętnie pije soki wyciekające z poranionych pni drzew oraz dojrzałych owoców. W obrębie jego zasięgu istnieje kilka pięknych barwnych form. W Bieszczadach oprócz formy o niebieskawej barwie spotyka się osobniki barwie zielonkawej. 24-35 mm. Znany z punktowych stanowisk, spotykany głównie w reglu dolnym.

Biegacz pomarszczony Biegacz pomarszczony (Carabus intricatus)
foto: P. Kutiak

Biegacz zielonozłoty (Carabus auronitens) stanowi ozdobę karpackich lasów. Poluje nocą, dzień spędza ukryty pod korą pniaków, pod kłodami i kamieniami. Chrząszcze o rozmiarach 17-28 mm zimują w butwiejących pniakach, które opuszczają wiosną w kwietniu. Podobnie jak i inne duże biegacze, biegacz zielonozłoty ma silne tendencje do tworzenia podgatunków lub odmian, różniących się między sobą odcieniem ubarwienia pokryw i tarczki, ubarwieniem kończyn i czułków, a także rozmiarami. Jeden z najliczniejszych gatunków w reglu dolnym w Bieszczadach.

Biegacza ogrodowego (Carabus horstensis) (23-30 mm) spotykamy w wilgotnych lasach, często w ogrodach wiejskich. Jest to drapieżnik nocny, podobnie jak jego larwy. Łowi larwy różnych owadów, ślimaki i chrząszcze. Często atakuje owady swoich rozmiarów np. chrabąszcze. W ciągu dnia pozostaje ukryty pod korą pniaków, pod kłodami i kamieniami.

Biegacz zielonozłoty Carabus auronitens Biegacz zielonozłoty (Carabus auronitens)
foto: P. Kutiak

Biegacz górski (Carabus arcensis Herbest) (13-18 mm) charakteryzuje się znaczną zmiennością ubarwienia. U niektórych osobników dominuje brązowawe, u niektórych zielonkawe, fioletowe miedziane lub czarne. Lekko wypukłe pokrywy znaczą trzy podłużne rzędy wzgórków. Zamieszkuje górskie i podgórskie lasy. W Bieszczadach bardzo liczny. Zimuje gromadnie w utworzonych przez siebie jamkach w butwiejącym drewnie.

Biegacz gruzełkowaty (Carabus variolosus) zwany również w literaturze biegaczem urozmaiconym (23-33 mm) przebywa wyłącznie w środowisku wilgotnym. Zamieszkuje mokradła w górach i na pogórzu, spotykany przy leśnych potokach i wysychających kałużach powstałych na leśnych drogach. Jest rzadki. Znajduje się na liście gatunków załączniku II Dyrektywy Siedliskowej.

Biegacz leśny (Carabus sylvestris) osiąga rozmiary 16-25 mm. Jest dość podobny do spokrewnionego z nim Biegacza Linneusza. Ubarwienie ma zmienne, przechodzące od metalicznie zielonego przez miedziane do odcieni czerni. Zamieszkuje górskie lasy.

Biegacz wręgaty (Carabus cancellatus) należy do dużych biegaczy (18-27 mm) o pokrywach ozdobionych wzgórkami. Podstawowe ubarwienie ma miedziane, czasami z zielonkawym odcieniem. Nogi są czerwonawe lub czarne. Dobrze i szybko biega, żyje zarówno na polach, jak i w lasach. Zimują owady dorosłe. Samica składa późna wiosną i latem jaja długości 4,5 mm. Rozwój przebiega podobnie jak i u innych dużych biegaczy. Pod koniec lata pojawiają się osobniki dorosłe nowego pokolenia. Chrząszcze i larwy są bardzo drapieżne. Żywi się ślimakami, dżdżownicami, larwami owadów.

Biegacz granulowany (Carabus granulatus) jest zwykle brązowy z zielonkawym odcieniem, tylko wyjątkowo czarny. Osiąga wymiary od 16 do 23 mm Przebywa najczęściej na uprawianych polach. Chrząszcze zimują w ziemi w kolebkach poczwarkowych, na głębokości około 0,5 m. Samica składa jaja wiosną. Larwa zawsze przed zrzuceniem wylinki zagrzebuje się w ziemi, dorosła schodzi jeszcze głębiej i robi kolebkę w której się przepoczwarza. Owady dorosłe po wylęgu pozostają z reguły w ziemi aż do wiosny następnego roku.

Biegacz gładki (Carabus glabratus) o wymiarach 22-32 mm spotykany jest na każdej wysokości w Bieszczadach. Żyje w lasach, ale również znajdowane są osobniki tego gatunku w partiach połonin. Poluje w ciągu dnia. Preferuje wilgotne stanowiska. Po deszczu pojawia się licznie na leśnych drogach i w pobliżu płynących w lasach potoków.

Biegacz dołkowany (Carabus irregularis) należy do dużych (19-30 mm) górskich biegaczy. Wyszukuje stare próchniejące pniaki jodły i buka. Rzadko spotykany. Jest jednym z najciekawszych biegaczy pod względem budowy morfologicznej.

Biegacz Zawadzkiego (Carabus zawadzkii) jest endemitem wschodniokarpackim. Na terenie naszego kraju jego stanowisko stwierdzono w kilku miejscach w Bieszczadach, gdzie jest obiektem ochrony na obszarze Natura 2000, i na ich przedgórzu w okolicy Sanoka. Jego biologia jest słabo poznana.

Biegaczowate pod ochroną

Najokazalsze i najpiękniejsze biegaczowate, należące do rodzaju biegacz i tęcznik objęto ochroną. Są one pożyteczne gdyż wchodzą w skład czynników oporu środowiska. Likwidują one całe gradacje szkodników roślin. Dwa gatunki spośród bieszczadzkich biegaczy znajdują się w załączniku II Dyrektywy: biegacz gruzełkowaty i biegacz Zawadzkiego. Ten ostatni został również umieszczony na polskiej "Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych".

Biegaczowate są bardzo czułe na zmiany w środowisku. Wahania bazy pokarmowej pod względem ilości i jakości odzwierciedlają się w liczebności populacji konsumenta. Mimo podejmowanych akcji i coraz skuteczniejszych metod ochrony rzadkich i zagrożonych wyginięciem gatunków owadów należy liczyć się z tym, że część z nich zniknie bezpowrotnie. Dlatego też warto pamiętać o udziale biegaczowatych w zachowaniu równowagi biocenotycznej bieszczadzkich siedlisk. Biegacze są również niewątpliwą ozdobą karpackich lasów, spotykając je na szlakach starajmy się im nie przeszkadzać i uszanujmy ich dom nie śmiecąc i nie przekształcając ich siedlisk.

tekst oraz zdjęcia: Piotr Kutiak
www.przewodnik-bieszczady.pl

» Praktyczne «

Kamera w Czaszynie

Noclegi
Schroniska
Schroniska PTSM
Bazy namiotowe i chatki
Harcerskie bazy i hoteliki

Mapa Bieszczady - wersja online
Mapy Bieszczadów - recenzje
Mapy wycinkowe - recenzje
Przewodniki
Ciekawe wydawnictwa

Szlaki turystyczne - opisy
Szlaki turystyczne - wykaz
Czasy przejść
Ścieżki przyrodnicze - wykaz
Regulamin BdPN
Punkty kasowe BdPN

Bieszczadzka Kolejka Leśna
Jazdy konne
Wyciągi narciarskie
Muzea
Informacja turystyczna
Przewodnicy
Przewoźnicy (Bus)
Przejścia graniczne
Traperska przygoda - tabory

» Warto wiedzieć «

Z psem w Bieszczady
Zagroda pokazowa żubrów
Wędkarskie eldorado na Sanie
Rejsy po Zalewie Solińskim
Park Gwiezdnego Nieba Bieszczady
Karpackie niebo
Sery w Bieszczadach
Wypał węgla drzewnego
Jaskinie
Snowgliding w Bieszczadach
Bieszczadzkie szybowiska
Bieszcz. Centrum Nordic Walking

Trochę historii
Podział (granice) Bieszczadów
Losy bieszczadzkiej ludności
Różne plany rozwoju Bieszczadów
Na wyniosłych połoninach BdPN
Nie tylko Wysokie
Sieć wodna
Geocaching

Fauna Bieszczadów
Flora Bieszczadów

Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Bieszczadzkie"

Ukraińska Powstańcza Armia
Karol Wojtyła w Bieszczadach
Bieszczady pół wieku temu
Bieszczady w filmie

Polowanie w Bieszczadach

Reportaże

Rozmaitości bieszczadzkie

» Cerkwie i cmentarze «

Cerkwie drewniane w Bieszczadach
Cerkwie murowane
Kapliczki w Bieszczadach
Dawne cmentarze, cerkwie i cerkwiska
Ikonostas
O ikonie słów kilka
Bojkowszczyzna Zachodnia. Ochrona zasobów kulturowych - działania praktyczne (pdf)

Cmentarze żydowskie (kirkuty)
Cmentarze ewangelickie Bandrów i Stebnik (Steinfels); cm. gr.kat. w Stebniku
Cmentarze wojskowe w Komańczy
Cmentarz wojskowy w Lesku

Kościół w Woli Michowej

Obelisk UPA

» Wyprawy piesze «

Tarnica z Wołosatego
Halicz z Wołosatego
Bukowe Berdo z Mucznego
Krzemień
Szeroki Wierch
Połonina Caryńska
Połonina Wetlińska
Smerek (wieś) - Smerek - Połonina Wetlińska - Brzegi Górne
Cisna - Jasło - Smerek (wieś)
Suche Rzeki - Smerek
Dwernik-Kamień
Pętla: Wetlina - Riaba Skała - Czerteż - Kremenaros - Rawki - Dział - Wetlina
Mała i Wielka Rawka z p. Wyżniańskiej
Ścieżka "Berehy Górne"
Chryszczata z Komańczy
Chryszczata z Jeziorka Bobrowego
Szlak Huczwice - Chryszczata
Jaworne - Kołonice - Jabłonki
Krąglica
Hyrlata
Szlak graniczny Łupków - Balnica
Przełęcz nad Roztokami - Ruské
Przełęcz nad Roztokami - Okrąglik - Jasło
Jasło i Okrąglik ze Strzebowisk
Łopiennik
Ścieżka Jeleni Skok z Cisnej (wieża widokowa)
Opołonek i Kińczyk Bukowski
Ścieżka dendrologiczno-historyczna w Berehach
Przysłup Caryński z Bereżek
Bukowiec - Sianki - Źródła Sanu
Tarnawa Niżna - Dźwiniacz Górny
Brenzberg - ścieżka
Krutyjówka - ścieżka
Tworylne i Krywe z Rajskiego
Terka - Studenne
Otaczarnia w Bukowcu
Rajskie - Studenne (most)
Przysłup - Krywe
Korbania z Bukowca
Korbania z Łopienki i Tyskowej
Suliła
Wola Michowa - Balnica szl. żółtym
Z Balnicy do Osadnego
Do Solinki z Żubraczego
Zwierzyń - Myczków
Tyskowa i Radziejowa ze Stężnicy
Lasumiła - najgrubsza jodła
Jodła k.Pszczelin - opis ścieżki
Stare Procisne, ścieżka
Dwernik - Procisne, ścieżka
Przez bieszczadzki las - ścieżka Nasiczne - Sękowiec
Kopalnia ropy Polana - Ostre
Holica z Ustianowej - ścieżka
Hylaty - ścieżka hist-przyrodnicza
Huczwice - ścieżka geologiczna
Komańcza - ścieżka dydaktyczna
Jawornik - ścieżka
Gminny szlak Baligród
Bukowy Dwór - ścieżka przyrodnicza
Po ekomuzeum w krainie bobrów
Dolina Potoku Zwór

» Warto zobaczyć «

Wodospady i kaskady
Jeziorka Duszatyńskie
Jeziorko Bobrowe
Sine Wiry
"Gołoborze" i dolina Rabskiego
Rezerwat "Przełom Osławy"
Rezerwat "Śnieżyca wiosenna w Dwerniczku"
Torfowisko "Tarnawa"
Torfowisko "Wołosate"
Jaskinie w Nasicznem
Grota w Rosolinie
Rezerwat "Hulskie"
Młyn w Hulskiem
Pichurów - punkt widokowy
Przełęcz Wyżna - pkt. widokowy
Zagroda pokazowa żubrów
Mini-zoo w Lisznej i Myczkowcach
Koziniec kamieniołom
Skałki Myczkowieckie
Ogród biblijny w Myczkowcach
CKE Myczkowce; miniatury cerkwi
Entomo-zieleniec Myczkowce
Zielony domek w Ustrzykach G.
Muzeum Historii Bieszczad
Klasztor w Zagórzu
Droga krzyżowa w Zagórzu
Sanktuarium w Jasieniu
Most podwieszany w Dwerniczku
XIX-wieczny most kolejki
Radoszyckie źródełko
- legenda o radoszyckim źródełku
Kamień leski
Nowe pomniki przyrody w dolinie Osławy i Kalniczki
Góry Słonne
Rezerwat Sobień
Rezerwat "Polanki"
Góry Słonne - pkt. widokowy
Ekomuzeum Hołe
Pomnik Tołhaja
MBL Sanok - skansen w Sanoku
Park miejski w Sanoku

» Ski-tour;

Hyrlata (1103 m) zimą
Matragona (990 m) zimą
Osina (963m n.p.m.)
Płasza, Kurników Beskid, Okrąglik

» Rowerem «

Trasy rowerowe

» Samochodem «

Trasy samochodowe
Stan dróg w Bieszczadach
Parkingi

» Słowacja i Ukraina «

Zalew Starina (Słowacja)

Projekt Rozłucz
Jasienica Zamkowa
Stara Sól
Bieszczady Wschodnie - relacja z wyjazdu 2005
Czarnohora, relacja z wyjazdu 2006

 

Serwis nasz i współpracujący z nami reklamodawcy
zbierają i przechowują tzw. pliki cookies zarówno do np. statystyk,
jak i w celach reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawien przegladarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Przeglądając nasz serwis ZGADZASZ się na wykorzystywanie tych plików. Szczegółowe informacje na temat cookies
znajdują się w naszej Polityce prywatności

© Twoje Bieszczady 2001-2018
Twoje Bieszczadyon