...Twoje Bieszczady - serwis dla wszystkich którym Bieszczady w duszy grają...

Bieszczady





Polecamy:

4x4 w Bieszczadach
Panorama Solina
Czadzie Sioło
Bieszczader Biuro Podróży
Gęsi Zakręt
Werchowyna
Dwór na Wrzosowisku
Nad Wołosatką
Raj Helmuta
Domki nad Soliną
4x4 w Bieszczadach
Busy-Bieszczady
Bieszczadzka kryjówka
Borsuczyna, Horb


» Miejscowości «

Baligród i okolice
Bóbrka
Buk k.Terki
Bystre k.Czarnej
Cisna i okolice
Czarna i okolice
Daszówka
Duszatyn
Dwernik i Dwerniczek
Glinne
Jankowce
Kalnica k.Baligrodu
Komańcza i okolice
- Mogiła - legenda
- drewniany kościółek
- klasztor Nazaretanek
Lutowiska
Łupków
Mików
Muczne
Myczkowce
Nasiczne
Olszanica
Orelec
Prełuki
Rajskie
Roztoki Górne
Rzepedź
Sękowiec i okolice
Serednie Małe
Smolnik nad Osławą
Solinka
Solina i okolice
- bieszczadzkie zapory
- tajemnica zatoki
Stefkowa
Terka
Uherce Mineralne
Ustianowa
Ustrzyki Górne
Wetlina
Wola Matiaszowa
Wola Michowa
Wołosate
Zatwarnica
Zwierzyń

» Dawne wsie «

Balnica
Beniowa
Bereźnica Niżna
Bukowiec
Caryńskie
Choceń
Dydiowa
Dźwiniacz Górny
Hulskie
Huczwice
Jawornik
Jaworzec
Kamionki
Krywe
Łokieć
Łopienka
- rys historyczny Łopienki
- Chrystus Bieszczadzki
Łuh
Rabe k.Baligrodu
Rosolin
Ruskie
Sianki
Skorodne
Sokoliki
Sokołowa Wola
Studenne
Tarnawa Niżna i Wyżna
Tworylne
- Tworylczyk
Tyskowa
Zawój
Zubeńsko
Żurawin

» Fauna Bieszczadów | Salamandra plamista

Salamandra - karpacka smoczyca

Salamandra plamista (Salamandra salamandra) jest niewątpliwym symbolem karpackiej przyrody, być może bardziej czytelnym niż nadobnica alpejska, ryś czy żubr. Zdobi ona m.in. logo Gorczańskiego Parku Narodowego, Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody SALAMANDRA i Kolbuszowskiego Klubu Turystycznego. W Bieszczadach jest symbolem jednej ze ścieżek przyrodniczych Bieszczadzkiego Parku Narodowego, prowadzącej z Ustrzyk Górnych do Wołosatego (torfowisko), użyczyła również nazwy jednemu z lokalnych hoteli.

Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak

Przed wiekami budziła respekt, a niekiedy i grozę, dziś tylko fascynuje osobliwym wyglądem. Mówiono o niej "zrodzona z płomieni" gdy opuszczała rozpalone drewno, w którego próchnie znalazła wcześniej schronienie.

Salamandra plamista jest naszym największym europejskim płazem ogoniastym. Dorasta do 25 cm długości, zdarzają się jednak okazy, które dochodzą do 30 cm. Wyróżnia się spośród rodzimej fauny czarnym ubarwieniem z żółtymi lub pomarańczowymi plamkami. Ich układ charakteryzuje się ogromną zmiennością i stanowi indywidualną cechę każdego osobnika. Kontrastujące ze sobą kolory na skórze salamandry stanowią ostrzeżenie dla drapieżników i tym samym zniechęcają ich do ataku.

Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak

Omawiany gatunek posiada dużą i płaską głowę, zaokrąglony pysk i wyłupiaste oczy o czarnych źrenicach. Z tyłu głowy salamandra posiada gruczoły wypełnione toksyczną substancją zwaną salamandryną. Są one skuteczną obroną w razie ataku, ponieważ uwolniona z gruczołów salamandryna podrażnia błony śluzowe potencjalnego agresora.

Ciało salamandry jest krępe i walcowate, krótkie nogi świadczą o przystosowaniu do lądowego trybu życia. Samice są większe od samców, posiadają też krótsze od nich kończyny. Samce są smuklejsze i posiadają charakterystyczne zgrubienie u nasady ogona.

Salamandrę spotykamy w górskich lasach z przewagą gatunków liściastych, głownie na południu naszego kraju. W literaturze często podaje się informację o tym, że spotka się ją na wysokości do 1000 m n.p.m.

Młoda salamandra plamista Młoda salamandra plamista
foto: P. Szechyński

Najwyżej położonym stanowiskiem, na którym natknąłem się na salamandrę, była ścieżka przy żółtym szlaku nad reglowym lasem w masywie Połoniny Wetlińskiej, czyli na wysokości powyżej 1150 m n.p.m. Idealnymi warunkami do życia i rozrodu salamander są lasy obfitujące w czyste strumienie i potoki. Nie stroni ona również od polan, skalistych zboczy i parowów. Spotkana jest również w pobliżu osiedli ludzkich.

Płaz ten porusza się dość wolno i niezdarnie. W czasie marszu często odpoczywa leżąc na brzuchu. Pływa słabo a w głębokiej wodzie szybko tonie. Salamandra jest aktywna po zmierzchu. Za dnia spotyka się ją na górskich szlakach jedynie w czasie godów, podczas deszczu lub gdy jest pochmurno. Jesienią te piękne płazy poszukują spróchniałych pni, nor, kamieni oraz jaskiń, aby zapaść w zimowy sen. Zdarza się, że w jednym miejscu przebywa nawet kilkaset osobników.

Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak

Kryjówki te opuszczają wiosną. W okresie godowym samce penetrują swoje areały w poszukiwaniu samicy. Wciskają się pod napotkaną partnerkę, przytrzymując ją przednimi odnóżami. Następnie składają w ciele samicy spermatofor, który może być przechowywany w jej ciele przez dwa do nawet trzech lat. Zapłodniona samica przechowuje w swoim ciele rozwijające się zarodki do przyszłej wiosny. Larwy rodzi nocą w liczbie od kilku do kilkudziesięciu osobników, wyszukując w tym celu wolno płynących strumieni lub źródeł. Mają one już po urodzeniu dobrze wykształcone nogi i pierzaste skrzela. Po upływie trzech miesięcy wychodzą na ląd. Dojrzałość płciową osiągają po upływie czterech lat. W skład diety tego płaza wchodzą owady, mięczaki, dżdżownice oraz wije i skorupiaki lądowe. Są one bardzo odporne na długotrwały brak pokarmu, potrafią wytrzymać kilka tygodni bez jedzenia.

Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak

Przed wiekami wierzono, że salamandra zwana również jaszczyrzem lub jaszczurem ogniowym rodzi się z płomieni. Wierzono również, że może ugasić płonący dom, stąd też podczas pożarów wrzucano ją do płonących obiektów. Panicznie bano się jej ukąszenia, jej jadowi przypisywano silne i toksyczne właściwości. Zawiera on alkaloidy chinolizydynowe: salamandrynę, samandaron i samandarydynę. Salamandrynę pozyskiwaną z gruczołów używano jako środka halucynogennego, pomocnego przy wchodzeniu w trans. W zamierzchłych czasach często wkładano żywe osobniki do wysokoprocentowego alkoholu i marynowano. Praktyki takie można spotkać jeszcze i dzisiaj w Słowenii, gdzie nadal w ten sposób produkuje się halucynogenną wódkę. W Chorwacji wierzono, iż salamandra odbiera ludziom mowę - człowiek, który usłyszy głos salamandry sam go traci. Odradzam brać ją do rąk, nieumiejętne obchodzenie się z tym zwierzątkiem może poskutkować zatruciem.

tekst: Piotr Kutiak
www.przewodnik-bieszczady.pl

Bibliografia:

1. Młynarski M., 1987, "Płazy i gady Polski". Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Szechyński
Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Szechyński
Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak
Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak
Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak
Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak
Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak
Salamandra plamista Salamandra plamista
foto: P. Kutiak
» Praktyczne «

Kamera w Czaszynie

Noclegi
Schroniska
Schroniska PTSM
Bazy namiotowe i chatki
Harcerskie bazy i hoteliki

Mapa Bieszczady - wersja online
Mapy Bieszczadów - recenzje
Mapy wycinkowe - recenzje
Przewodniki
Ciekawe wydawnictwa

Szlaki turystyczne - opisy
Szlaki turystyczne - wykaz
Czasy przejść
Ścieżki przyrodnicze - wykaz
Regulamin BdPN
Punkty kasowe BdPN

Bieszczadzka Kolejka Leśna
Jazdy konne
Wyciągi narciarskie
Muzea
Informacja turystyczna
Przewodnicy
Przewoźnicy (Bus)
Przejścia graniczne
Traperska przygoda - tabory

» Warto wiedzieć «

Z psem w Bieszczady
Zagroda pokazowa żubrów
Wędkarskie eldorado na Sanie
Rejsy po Zalewie Solińskim
Park Gwiezdnego Nieba Bieszczady
Karpackie niebo
Sery w Bieszczadach
Wypał węgla drzewnego
Jaskinie
Snowgliding w Bieszczadach
Bieszczadzkie szybowiska
Bieszcz. Centrum Nordic Walking

Trochę historii
Podział (granice) Bieszczadów
Losy bieszczadzkiej ludności
Różne plany rozwoju Bieszczadów
Na wyniosłych połoninach BdPN
Nie tylko Wysokie
Sieć wodna
Geocaching

Fauna Bieszczadów
Flora Bieszczadów

Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Bieszczadzkie"

Ukraińska Powstańcza Armia
Karol Wojtyła w Bieszczadach
Bieszczady pół wieku temu
Bieszczady w filmie

Polowanie w Bieszczadach

Reportaże

Rozmaitości bieszczadzkie

» Cerkwie i cmentarze «

Cerkwie drewniane w Bieszczadach
Cerkwie murowane
Kapliczki w Bieszczadach
Dawne cmentarze, cerkwie i cerkwiska
Ikonostas
O ikonie słów kilka
Bojkowszczyzna Zachodnia. Ochrona zasobów kulturowych - działania praktyczne (pdf)

Cmentarze żydowskie (kirkuty)
Cmentarze ewangelickie Bandrów i Stebnik (Steinfels); cm. gr.kat. w Stebniku
Cmentarze wojskowe w Komańczy
Cmentarz wojskowy w Lesku

Kościół w Woli Michowej

Obelisk UPA

» Wyprawy piesze «

Tarnica z Wołosatego
Halicz z Wołosatego
Bukowe Berdo z Mucznego
Krzemień
Szeroki Wierch
Połonina Caryńska
Połonina Wetlińska
Smerek (wieś) - Smerek - Połonina Wetlińska - Brzegi Górne
Cisna - Jasło - Smerek (wieś)
Suche Rzeki - Smerek
Dwernik-Kamień
Pętla: Wetlina - Riaba Skała - Czerteż - Kremenaros - Rawki - Dział - Wetlina
Mała i Wielka Rawka z p. Wyżniańskiej
Ścieżka "Berehy Górne"
Chryszczata z Komańczy
Chryszczata z Jeziorka Bobrowego
Szlak Huczwice - Chryszczata
Jaworne - Kołonice - Jabłonki
Krąglica
Hyrlata
Szlak graniczny Łupków - Balnica
Przełęcz nad Roztokami - Ruské
Przełęcz nad Roztokami - Okrąglik - Jasło
Jasło i Okrąglik ze Strzebowisk
Łopiennik
Ścieżka Jeleni Skok z Cisnej (wieża widokowa)
Opołonek i Kińczyk Bukowski
Ścieżka dendrologiczno-historyczna w Berehach
Przysłup Caryński z Bereżek
Bukowiec - Sianki - Źródła Sanu
Tarnawa Niżna - Dźwiniacz Górny
Brenzberg - ścieżka
Krutyjówka - ścieżka
Tworylne i Krywe z Rajskiego
Terka - Studenne
Otaczarnia w Bukowcu
Rajskie - Studenne (most)
Przysłup - Krywe
Korbania z Bukowca
Korbania z Łopienki i Tyskowej
Suliła
Wola Michowa - Balnica szl. żółtym
Z Balnicy do Osadnego
Do Solinki z Żubraczego
Zwierzyń - Myczków
Tyskowa i Radziejowa ze Stężnicy
Lasumiła - najgrubsza jodła
Jodła k.Pszczelin - opis ścieżki
Stare Procisne, ścieżka
Dwernik - Procisne, ścieżka
Przez bieszczadzki las - ścieżka Nasiczne - Sękowiec
Kopalnia ropy Polana - Ostre
Holica z Ustianowej - ścieżka
Hylaty - ścieżka hist-przyrodnicza
Huczwice - ścieżka geologiczna
Komańcza - ścieżka dydaktyczna
Jawornik - ścieżka
Gminny szlak Baligród
Bukowy Dwór - ścieżka przyrodnicza
Po ekomuzeum w krainie bobrów
Dolina Potoku Zwór

» Warto zobaczyć «

Wodospady i kaskady
Jeziorka Duszatyńskie
Jeziorko Bobrowe
Sine Wiry
"Gołoborze" i dolina Rabskiego
Rezerwat "Przełom Osławy"
Rezerwat "Śnieżyca wiosenna w Dwerniczku"
Torfowisko "Tarnawa"
Torfowisko "Wołosate"
Jaskinie w Nasicznem
Grota w Rosolinie
Rezerwat "Hulskie"
Młyn w Hulskiem
Pichurów - punkt widokowy
Przełęcz Wyżna - pkt. widokowy
Zagroda pokazowa żubrów
Mini-zoo w Lisznej i Myczkowcach
Koziniec kamieniołom
Skałki Myczkowieckie
Ogród biblijny w Myczkowcach
CKE Myczkowce; miniatury cerkwi
Entomo-zieleniec Myczkowce
Zielony domek w Ustrzykach G.
Muzeum Historii Bieszczad
Klasztor w Zagórzu
Droga krzyżowa w Zagórzu
Sanktuarium w Jasieniu
Most podwieszany w Dwerniczku
XIX-wieczny most kolejki
Radoszyckie źródełko
- legenda o radoszyckim źródełku
Kamień leski
Nowe pomniki przyrody w dolinie Osławy i Kalniczki
Góry Słonne
Rezerwat Sobień
Rezerwat "Polanki"
Góry Słonne - pkt. widokowy
Ekomuzeum Hołe
Pomnik Tołhaja
MBL Sanok - skansen w Sanoku
Park miejski w Sanoku

» Ski-tour;

Hyrlata (1103 m) zimą
Matragona (990 m) zimą
Osina (963m n.p.m.)
Płasza, Kurników Beskid, Okrąglik

» Rowerem «

Trasy rowerowe

» Samochodem «

Trasy samochodowe
Stan dróg w Bieszczadach
Parkingi

» Słowacja i Ukraina «

Zalew Starina (Słowacja)

Projekt Rozłucz
Jasienica Zamkowa
Stara Sól
Bieszczady Wschodnie - relacja z wyjazdu 2005
Czarnohora, relacja z wyjazdu 2006

 

Serwis nasz i współpracujący z nami reklamodawcy
zbierają i przechowują tzw. pliki cookies zarówno do np. statystyk,
jak i w celach reklamowych. Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawien przegladarki będą one zapisane w pamięci urządzenia. Przeglądając nasz serwis ZGADZASZ się na wykorzystywanie tych plików. Szczegółowe informacje na temat cookies
znajdują się w naszej Polityce prywatności

© Twoje Bieszczady 2001-2018
Twoje Bieszczadyon